Krzyż Harcerski jest odznaką wzorowaną na najwyższym odznaczeniu wojskowym - Krzyżu Virtuti Militari, przyznawanym za wyjątkowe męstwo na polu walki. Projekt Krzyża opracował w 1912 roku ks. Kazimierz Lutosławski, jako odznakę nielegalnie działającej w Warszawie Naczelnej Komendy Skautowej.  Jego ramiona oplata wieniec z liści lauru (po prawej) - symbolu zwycięstwa, oraz liści dębu (po lewej) - symbolu męstwa. Są one połączone zapinką, która oznacza, że harcerz powinien łączyć w sobie te dwie cechy. Na poprzecznych ramionach Krzyża widnieje napis: Czuwaj! - pozdrowienie harcerskie. Miejsce przecięcia ramion Krzyża objęte jest okręgiem - symbolem doskonałości, ewentualnie bratniego harcerskiego kręgu. Wewnątrz okręgu znajduje się lilijka. Gwiazdki na jej ramionach oznaczają oczy harcerza - zawsze szeroko otwarte, starające się dostrzec, kiedy i gdzie harcerz może być potrzebny. Rozchodzące się promienie symbolizują dążenie harcerstwa do objęcia swym wpływem coraz większych kręgów młodych ludzi, a także promieniowanie harcerzy jako przykład dla całej polskiej młodzieży. Na ramionach Krzyża wykropkowane są punkciki oznaczające liczne jak ziarnka piasku czy gwiazdy na niebie dobre uczynki, jakie powinni spełniać harcerze. Według starszych interpretacji punkciki te mają symbolizować niezliczone szeregi harcerzy i harcerek, co niestety obecnie nie znajduje odbicia w rzeczywistości.

Międzywojenne Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz stanowiścy, że Krzyż Harcerski jest jedyną odznaką cywilną, jaką można nosić na mundurze wojskowym.